Zapalenie spojówek – powszechna choroba narządu wzroku

Zapalenie spojówek to jedna z najczęstszych chorób narządu wzroku. Objawia się między innymi zaczerwienieniem, swędzeniem, wzmożoną produkcją łez i uczuciem ciała obcego w oku. Zapalenie spojówek może mieć wiele różnych przyczyn – mogą je wywołać bakterie lub wirusy, wyróżnia się również przyczyny anatomiczne, alergie i choroby anatomiczne. W zapaleniu spojówek stosuje się zróżnicowane strategie postępowania ze względu na dużą różnorodność czynników wywołujących tę chorobę.

Jak przebiega zapalenie spojówek?

Spojówka jest przezroczystą błoną śluzową wyściełającą powierzchnię gałki ocznej pokrytą rogówką oraz wewnętrzną powierzchnię powiek. Film łzowy i spojówka wspólnie zapewniają płynny ruch gałki ocznej i powiek. Spojówka zawiera wiele różnych typów komórek, które wyspecjalizowały się w pełnieniu odmiennych zadań i funkcji. Spojówka zawiera między innymi komórki kubkowe produkujące śluz. Śluz jest jednym z elementów filmu łzowego, który zapewnia przyleganie filmu łzowego do rogówki. W spojówce znajdują się też gruczoły łzowe, które nawilżają powierzchnię gałki ocznej. W skład błony śluzowej wchodzą różne komórki układu odpornościowego, które chronią narząd wzroku przed różnymi drobnoustrojami chorobotwórczymi.

Zapalenie spojówek może mieć różne przyczyny

Przyczyny zapalenia spojówek są bardzo zróżnicowane. Tak zwane niespecyficzne zapalenie spojówek może wystąpić na skutek nieprawidłowości anatomicznych powiek lub rzęs, które wywołują podrażnienie, lub też nadmiernego obciążenia oczu, np. podczas noszenia soczewek kontaktowych lub w wyniku niedostatecznej produkcji łez. Objawy zapalenia spojówek i zespołu suchego oka nakładają się na siebie i wzajemnie się potęgują.

 

W specyficznym zapaleniu spojówek przyczyną reakcji zapalnej są drobnoustroje. Mogą to być bakterie, grzyby, pasożyty lub wirusy, szczególnie herpeswirusy i adenowirusy. Wśród przyczyn zapalenia spojówek wymienia się również reakcje alergiczne i choroby autoimmunologiczne.

Zaczerwienienie, pieczenie i uczucie ciała obcego w oku

Zapalenie spojówek może występować w jednym oku lub obu oczach jednocześnie. Stan zapalny, który rozwija się w jednym oku, może wskazywać na infekcję wirusową lub bakteryjną, a choroba obu oczu najczęściej jest skutkiem alergii lub zespołu suchego oka.

 

Charakterystycznym objawem zapalenia spojówek jest zaczerwienienie oczu spowodowane przekrwieniem naczyń krwionośnych. Zwykle pojawia się również uczucie obcego ciała w oku, swędzenie i łzawienie oczu. Często występuje nadwrażliwość na światło oraz kompulsywne częste mruganie.

 

W przypadku bakteryjnego zapalenia spojówek często widoczna jest wodnista, śluzowa lub ropna wydzielina. W wirusowym zapaleniu spojówek pojawiają się małe, wypukłe pęcherzyki wypełnione przezroczystym płynem surowiczym, zwłaszcza na dolnej powiece. Częstym objawem zapalenia oka o podłożu alergicznym jest znaczny szklisty obrzęk spojówek, powodujący wybrzuszenie spojówki gałkowej. Jest to tzw. chemosis. Obrzęknięta spojówka może wystawać ze szpary powiekowej, pomiędzy dolną a górną powieką. Ponadto w przebiegu alergicznego zapalenia na spojówce mogą pojawić się brodawki.

Zapalenie spojówek wymaga wizyty u lekarza

W razie podejrzenia zapalenia spojówki należy zgłosić się do lekarza okulisty i nie podejmować samodzielnych prób leczenia. Zapalenie spojówek może mieć wiele różnych przyczyn, stosuje się zatem zróżnicowane strategie leczenia. Lekarz w pierwszej kolejności określi przyczynę zapalenia, a następnie dobierze właściwą terapię. Diagnoza wymaga przeprowadzenia dokładnego badania okulistycznego: lekarz odgina powieki i może pobrać wymaz do dalszych badań.

 

Jeżeli przyczyny zapalenia są niespecyficzne, takie jak zespół suchego oka lub narażenie na drażniące czynniki środowiskowe, zwykle stosuje się nawilżające produkty do oczu. Ze względu na długotrwałe, intensywne nawilżanie przed snem najlepiej stosować maść do oczu.

 

Dostępne są też różnorodne opcje leczenia farmakologicznego: zapalenie spojówek wywołane wirusem opryszczki można leczyć lekami przeciwwirusowymi, takimi jak Acyclovir lub Valacyclovir, które hamują namnażanie wirusów. Zapalenie spojówek o podłożu alergicznym leczy się przeciwalergicznymi kroplami do oczu (lekami przeciwhistaminowymi blokującymi receptory H1 lub stabilizatorami komórek tucznych) lub kortykosteroidami, takimi jak kortyzon. W zapaleniach bakteryjnych stosuje się antybiotyki.